بديع الزمان فروزانفر
40
زندگانى مولانا ( فارسى )
كمال الدين ابن العديم وقتىكه مولانا در حلاويه اقامت كرد تدريس آن مدرسه بر عهدهء كمال الدين ابو القاسم عمر بن احمد معروف بابن العديم قرار گرفته بود كه يكى از افراد بيت ابى جراده و خاندان بنى العديم بشمار مىرفت « 1 » نسب اين خاندان منتهى مىشود به ابى جراده عامر بن ربيعه كه از صحابهء امير المؤمنين على بن ابى طالب ع بود و خاندان وى در محلهء بنى عقيل واقع در بصره اقامت داشتند و اولينبار موسى بن عيسى چهارمين فرزند ابى جراده در قرن سوم به قصد تجارت در حلب رحل اقامت افكند و فرزندان وى بتدريج در اين شهر داراى شهرت و مكنت شدند و از آغاز قرن پنجم كه ابو الحسين احمد بن يحيى متوفى در 429 بتصدى شغل قضا كامياب آمد على التحقيق تا قرن هفتم و ظاهرا « 2 » مدتى پس از آن اين منصب به ارث و استحقاق در اين دودمان تبديل مىيافت و گاهى نيز منصب تدريس بر قضا علاوه مىشد . علت شهرت اين خانواده به بنى العديم ظاهرا آنست كه قاضى هبة اللّه بن احمد باوجود ثروت و مكنت بيكران همواره در اشعار خود از تنگدستى و درويشى مىناليد و بدين جهت او را عديم يعنى فقير و بىچيز و خاندانش را بنى العديم گفتند . كمال الدين ابو القاسم فرزند چهارم هبة اللّه معروف بعديم است كه در سنهء 488 متولد گرديد و به اندكسال در علوم و فنون ادب و فقه و حديث و معرفت رجال تبحرى عظيم و شهرتى وافى بدست آورد و در حسن خط يكى از استادان زمانه بشمار مىرفت و در شاعرى نيز دستى داشت . بنا بنقل ياقوت حموى كه خود در سنهء 619 به خدمت كمال الدين رسيده اولين بار كمال الدين در سنهء 616 كه 28 سال از عمرش مىگذشت بتدريس مدرسهء شادبخت منصوب شد و ظاهرا بعد از اين تاريخ در مدرسهء حلاويه شغل تدريس يافت « 3 » و در
--> ( 1 ) - آنچه راجع بكمال الدين ابن عديم و خاندان او درين فصل ذكر شده مستفاد است از معجم الادباء ياقوت ، جلد ششم ، طبع 1913 ( صفحهء 18 - 46 ) . ( 2 ) - زيرا ابن بطوطه كه به سال 725 از موطن خود طنجه ببلاد مشرق مسافرت نموده از ناصر الدين بن العديم ياد كرده و گويد او قاضى حنفيان حلب بود . رحله ابن بطوطه ، جلد اول ، طبع مصر ( صفحه 43 ) . ( 3 ) - و چون به روايت افلاكى مولانا در مدرسهء حلاويه نزد ابن العديم بتكميل و تحصيل بقيهء پاورقى در ذيل صفحهء بعد